Ho realidade ne’ebe akontese dalabarak iha komunidade sira nia le’et, liu-liu iha area rural ema ladun respeita feto sira ne’ebe la’en laiha (mate ka divorsiu), maibe tuir Diretora Ezekutivu Organizasaun Rede Feto (RF), feto hotu (faluk no kaben nain) iha direitu ne’ebe hanesan iha sosiedade nia le’et tanba ne’e presiza respeita mos sira no labele halo diskriminasaun ba sira.
“Ita hotu tantu feto, mane, faluk ka la faluk ita hotu iha direitu hanesan, ita tenke respeita malu moris iha nasaun ida, ita tenke hatene ida-idak iha nia direitu tanba feto maluk sira mos la espera sira nia moris sai hanesan ne’e, buat hotu Maromak mak tau entaun ita presiza deit iha hanoin atu respeita ema ida-idak nia moris no apoiu ema sira ne’e labele halo diskriminasaun ba sira tanba sira mos hanesan sidadaun iha direitu hanesan ho ema seluk,” dehan Diretora Ezekutivu Rede Feto, Yasinta Luzinha, iha nia knar fatin Kaikoli, Dili.
Timor-Leste ratifika ona lei internasional ne’ebe fo protesaun ba Direitus Humanus maibe sosiedade sira liu-liu iha area rurais seidauk kompriende saida mak direitus humanus e ida ne’e frakeza husi governu tanba seidauk halo sosializasaun no desimina informasaun ba sosiedade sira katak ema hotu iha direitu ne’ebe hanesan tantu feto, mane, faluk ka oan kiak.
Alende ne’e komunidade sira sei iha hanoin ne’ebe klo’ot liu e sira hare feto faluk ho jeneralidade, tanba ne’e mak stigma diskriminasaun ba feto faluk sira nafatin akontese.
“Tanba ne’e nudar oganizasaun ba feto sira, sei halo sosializasaun ba lei internasional ne’ebe proteje direitus humanus desimina informasaun ba sosiedade atu loke sira nia hanoin no neon ne’ebe hare ema ida jeneraliza ema hotu,” dehan Diretora Ezekutivu RF ne’e.
Diretora ne’e dehan moris ho situasaun faluk ne’e la fasil tanba sira rasik mak foti desizaun ba sira nia moris, e laiha ema ida atu supporta no fo seguransa ba sira nia an no sira nia oan.
Tanba ne’e nia husu ba feto faluk sira atu labele tauk hasouru dezafiu hotu ne’ebe mosu iha sira nia moris, no espera katak iha tempu ida sira sei hetan susesu “realidade feto faluk barak mak agora dadaun sai lideransa,” Diretora ne’e esperansa.
Entretantu tuir Prezidete Grupu Feto Parlamentar (GMPTL), Deputada Josefa Alvares Soares katak, stigmasaun ida ne’e akontese bainhira la tau an hanesan feto ida, entaun difisil atu sosiedade bele respeita.
“Hau hanoin feto mak tenke hatene tau nia an, bainhira feto ida maske nia faluk nia tau an iha fatin no hatudu an katak hau faluk ida husi ema ida no iha oan signifika nia hatene nia ne’e se, ema sempre respeitu no konsidera, ema sei la naran soe liafuan at ba sira maibe kuandu ita la’o sala dalan konserteza ema la respeitu ita no ita nia dignidade mos lakon, susar atu hadia fali,” dehan Deputada ne’e.
