Diretor organizasaun Psychosocial Recovery and Development in East Timor (PRADET), Manuel dos Santos hateten PRADET kontinua fornese asistensia konseling no halo akompanhamentu intensive to’o vitima hetan rekoperasaun no fasilita halo reintegra ba familia.
Nia dehan, asistensia ne’ebe sira fornese mak halo asesmentu ba vitima hodi intende problema ne’ebe akontese no identifika nesesidade apoiu ne’ebe vitima presiza.
Nia hateten, esperensia ne’ebe iha ba vitima local sira alende halo akonselhamentu sira fo mos formasaun no apoiu fundus ki’ik ruma atu vitima kontinua atividade ekonomika bainhira reintegra ba familia.
Nia hatutan, ba vitima estrangeirus, sira halo akompanhamentu iha uma mahon sira no halo kordenasaun ho embaixada sira atu haruka sira fila ba ida –idak nia nasaun.
“Servisu ida ne’e nia dezafiu ba ami mak seguransa tanba ema sira ne’ebe trafikante bele hanoin aat halo violensia hasoru ami nia funsionairo tekniku sira ne’ebe halo akompanhamentu ba vitima sira,” nia hateten iha servisu fatin Bidau, Dili
Alende ne’e, nia dehan iha kazu balun ne’ebe trafikante sira buka meus oi-oin halo intervensaun ne’ebe fo presaun ba vitima sira atu labele fo informasaun ne’ebe lolos iha Tribunal.
Nia informa, seidauk iha statistika ne’ebe konkretu ba iha krime ida ne’e, maibe dadus ne’ebe tama iha sira nia fatin kada tinan sempre iha ida rua no dala ruma barak.
Nia dehan, iha tinan 2015 sira simu vitima nasional hamutuk nain 5 ne’ebe tenta atu lori sai husi Timor –Leste ba Malaysia, maibe parte seguransa, Indonesia konsege impede iha Kupang no iha tinan 2016 sira simu vitima hamutuk 19 husi estrangeirus.
Nia hateten, dala barak vitima sira ne’e refere husi Polisia Nasional Timor –Leste liu –liu Unidade Servisu investigasaun, Unidade Polisia Vulneravel (VPU) no rede servisu sira seluk.
Portantu, data ne’ebe sira iha hahu tinan 2009-2017 konsege fo asistensia ba vitima trafiku humanu nasional no internasional besik 70.
Iha parte seluk, Diretora Organizasaun Feto Fundasaun Alola Alzira Reis rekomenda ba governu foun atu aloka osan ne’ebe sufsiente ba implementasaun lei prevensaun no kombate trafiku humanu, ne’ebe hetan ona promulgasaun husi Prezidente Republika iha fulan Fevereiru tinan kotuk (2017).
Nia hateten, servisu prevensaun ba krime trafiku humanu durante ne’e hala’o ona husi organizasaun sosiedade sivil sira, liu –liu halo sensibilizasaun ba publiku kona ba tipu krime trafiku humanu, maibe seidauk maximu.
“Lei ne’e tinan ida ona, maibe ita haree implementasaun seidauk tanba kauza primeiru mak ita nia situasaun rai laran, liu –liu governasaun ne’ebe la estavel entaun fo impaktu ba iha implementasaun lei ne’e rasik,” nia hateten.
Nia hateten, jeralmente lei ne’e diak tanba fo protesaun ba vitima sira tantu vitima nasional no internasional, maibe iha parte balun ne’ebe presiza haree fali hanesan montante indeminizasaun ne’ebe trafikante sira tenke fo ba vitima sira tanba montante ne’ebe hakerek iha lei ne’e ki’ik liu husi $100 ba leten.
Kestaun seluk ne’ebe sira preokupa, nia dehan maka kona ba julgamentu tenke hala’o iha fatin ne’ebe halo rekrutamentu, ezemplu rekruta iha nasaun ida ne’ebe julgamentu tenke hala’o iha nasaun refere.
