Prezidente Konselho Imprensa, Virgilio da Silva Guterres hateten Timor –Leste iha notas ne’ebe diak tebes kona ba liberdade imprensa iha nivel internasional no iha Rejiaun Sudeste Aziatiku, maske sei iha dezafiu no obstaklu lubuk ne’ebe Timor –Leste infrenta.
Tuir publikasaun Repor-ters without Borders nian iha loron 24 fulan Abril 2018, katak Timor-Leste nia index global kona ba liberdade imprensa husi 98 iha tinan kotuk sa’e ba 95 iha tinan ne’e (2018).
Nia dehan, sei iha dezafiu oioin ne’ebe orgaun komunikasaun sira infrenta intermus fasilidade no infra-estrukturas atu apoia servisu jornalista sira nian sei minimu tebes.
Tanba ne’e, nia dehan servisu meius komunikasaun social iha Timor –Leste sei konsentrado deit iha Dili no sei do’ok husi perspetiva publiku nian kona ba publikasaun no transmisaun informasaun ba sidadaun hotu iha teritorio Timor –Leste tomak.
“Husu ba publiku, atu respeita knar meius komunikasaun social nian no fo asesu ba jornalista sira bainhira hala’o atividades jornalismu nian iha terenu, nune’e bele kontribui ba prosesu demokratizasaun iha rai laran,” nia hateten hafoin partisipa marsa liberdade imprensa nian, husi rotunda merkadu lama to’o Becora hodi tau aifunan iha plaka ba jornalista Sanders Robbert Thones husi nasaun Holanda ne’ebe mate iha tinan 1999 bainhira hala’o knar jornalismu nian iha Timor-Leste.
Nia mos, husu orgaun komunikasaun social sira atu tau aas interese publiku nian duke interese ekonomiku instituisaun no partidus politiku, tanba durante kampanha meus komunikasaun barak mak uza espasu informativu hodi tau fali publikasaun komersial no partidu politiku sira nian.
Kona ba polisia fo notifikasaun ba sidadaun ne’ebe tau komentario kritiku iha media social (facebook), nia dehan razaun halo notifikasaun ida ne’e la klaru no hamosu fali konfuzaun ba iha publiku.
Nia dehan, notifikasaun ida ne’e sei sai hela duvida bo’ot ida ba publiku, tanba sidadaun sira ne’e tau komentario kritiku iha konta media social (facebook) ou sidadaun sira uza ID falsu.
Nia hateten, obstaklu sira ne’e sai nafatin dezafiu ba liberdade imprensa no expresaun iha Timor-Leste iha tinan hirak mai.
Entretantu, Jornalista Carlos Malilaka de Jesus hateten liberdade imprensa iha Timor –Leste la’o diak tanba garantidu iha Konstituisaun artigu 40 no 41.
“Ita jornalista sira tenke aproveita ita nia kondisaun sira no ambiente liberdade imprensa ne’e, hasa’e ita nia kualidade intermus informasaun ne’ebe ita produs ho diak liu tan,” nia hateten.
Nia enkoraja, jornalista sira hotu atu hakbi’it aan hodi fo kontribuisaun ba dezenvolvimentu nasaun nian liu husi fornese informasaun ne’ebe kredivel no sufsiente tuir nesesidade publiku nian kona ba prosesu dezenvolvimentu nasaun nian ne’ebe la’o hela.
Iha parte seluk, komunidade Silverio Dato apresia tebes ho servisu jornalista sira nian durante ne’e tanba iha mudansa, maibe presiza hadia diak liu tan intermus kualidade no extende tan servisu sira ne’e iha munisipio hotu.
Tanba, nia dehan ho produtu jornalistiku sira ne’ebe profesional no kualidade mak bele bele dignifika publiku liu –liu leitores.
“Hau husu ita bo’ot sira, atu banati tuir saida maka jornalista Sanders Robbert Thones ho nia kolega sira halo, sira fo aan tomak hodi defende lia loos,” nia hateten.
