
Grupos Sidade Amigas Australia fo apoia tekniku ba dezenvolve setor importante sira hodi responde ba iha nesesidade komunidades iha area rural.

Area importante sira, mak hanesan setor edukasaun, saude, infra-estrukturas baziku, agrikultura no kapasitasaun lingua ba foinsa’e sira.
Ministru Negosio Estrangeirus e Kooperasaun, Hernani Coelho hateten nudar nasaun ki’ik Timor-Leste presiza halo amigas ho nasaun seluk liu –liu relasaun entre povu no povu.
Nia hatutan, governu sei fo apoia maka’as liu tan atu bele iha kooperasaun non politika sira hanesan ne’e ho nasaun sira seluk la’os deit nasaun Australia.
“Ita buka atu dada besik relasaun entre ema ho ema ne’ebe ita bolu diplomasia publiku atu kooperasaun sira ne’e labele iha deit nivel aas, maibe nivel komunidade mos,” nia hateten.
Nia parte agradese tebes ba apoia teknikus ne’ebe grupos amigas sira fo ba komunidades iha area rurais, tanba governu rasik mos seidauk to’o iha area hirak ne’e.
Tanba ne’e, nia hateten governu kontinua esforsu atu fasilita enkontru sira entre autoridade local iha Timor –Leste ho sira husi nasaun seluk atu halo relasaun ida ne’e sai forte no metin liu tan.
Iha parte seluk Administrador munisipio Baucau, Antonio Agusto Guterres agradese ba iha apoiu tekniku ne’ebe grupos sidade amigas sira fo no husu atu kontinua iha futuru.
“Munisipio Baucau iha bolsu estudu ba feto sira ate universidade, tanba ne’e ba area edukasaun ami husu para mantein,” nia husu.
“Ba future ami hakarak husu harii mos laboratorium peskiza nian atu sira bele halo peskiza klean liu ba sira nia estudu.”
Alende ne’e, nia informa grupo sidade amiga husi Australia mos apoia programa reflorestal, estabelese sentru formasaun ba foinsa’e, kapasitasaun ba feto sira inklui dezenvolve turismu komunitaria.
Entretantu Convenoa Australia- Timor –Leste Friendship Network (AusTimorFN), Derarca O’Mahony hateten sira labele fo apoia setor hotu ne’ebe komunidades husu, tanba sira rasik iha limitasaun orsamentu no rekursus humanus.
“Agora dadaun grupo amigas servisu implementa programa diferente, depende ba iha kapasidade grupos no komunidade nia nesesidade,” nia hateten.
Iha grupo balun, nia hateten supporta dezenvolve area turismu iha postu administrative Atauro, Ramelau postu Hatu-Builiku, loke klinika nehan iha munisipio Aileu no grupos barak mak fo bolsu estudu ba foinsa’e sira husi ensino sekundario to’o universidade atu estuda iha rai laran.
Alende ne’e, nia dehan grupos amigas mos dezenvolve pre-escolar iha area rural no fo formasaun ba profesores inklui apoia ekipamentus balun ba iha escolas iha area rural.
Nia konsidera, prosesu desentralizasaun la’o neineik liu tanba ne’e susar ba grupos amigas atu deside setor ne’ebe sira hakarak servisu ba, maibe sira kontinua implementa projeitu ne’ebe lao ona iha area rural.
Australia- Timor –Leste Friendship Network harii iha tinan 2000 hanesan organizasaun sumbrinha ba grupos sidade amigas ho nia papel promove komunikasaun entre grupos amigas Australia ho governu Timor-Leste, liu –liu komunidades atu implementa programa.
Nia dehan, agora dadaun iha grupos amigas 40 mak registu iha AusTimorFN, maioria implementa programa iha area rural liu –liu postu administrative sira iha Timor –Leste.






