Ospital Nasional Guido Valadares (HNGV) estabelese ona klinika espesifiku hodi hala’o tratamentu ba populasaun ne’ebe afetado husi virus ne’e.
Diretor Klinika HNGV, João Pedro, hateten klinika ne’e importante tebes atu halo tratamentu ba pasientes no fo edukasaun ba komunidades kona ba lala’ok transmisaun virus hepatitis, tanba tuir dadus Timor-Leste klasifikadu nudar nasaun ho prevalensia hepatitis B aas.
“Tratamentu ba hepatitis hala’o ona iha tinan 2009 maibe kontinuasaun ba konsulta mak ita labele garantia tanba ita depende ba prezensa mediku Kuba entau ita harii fali grupo servisu atu fo atendimentu ba moras hepatitis,” doutor Pedro hateten, iha selebrasaun loron mundial Hepatitis, Bidau, Dili.
Nia hatutan, klinika ida ne’e la’os deit halo tratamentu ba pasiente moras hepatitis, maibe halo mos atividade sensibilizasaun edukasaun ba komunidade kona ba lala’ok transmisaun no prevensaun virus hepatitis atu sira bele iha konesementu no manegamentu ba dadus.
Entretantu espesialista moras infesaun, doutora Danina Coelho, hateten sira pronto ona atu fo atendimentu ba pasiente hepatitis, tanba iha ona rekursu humanu no fasilidade atu fo atendimentu.
“Hau ho doutor Kubanu ida ho mediku medisina interna sira bele fo atendimentu ba komunidade sira ne’ebe sofre hepatitis,” doutora Coelho hateten.
Nia hatutan, virus hepatitis B labele kura, so bele kontrola hodi hapara no labele sirkula iha ran hodi evita komplikasaun sira hanesan kankru, tumor ne’ebe kauza husi virus hepatitis.
Iha parte seluk Diretor Jeral (DJ) Ministerio Saude (MS), Jose Magno, hateten ministeriu trasa ona politika no planu estrategiku nasional ba prevensaun, kontrolu no tratamentu moras hepatitis nian, hodi hasa’e konesementu publiku nian kona ba prevensaun virus hepatitis.
“Ohin loron ita nia sistema saude estabelese ona politika espesifiku ba prevensaun, kontrolu, tratamentu ba moras hepatitis,” nia hateten.
Nia hatutan, ministerio sei esforsu atu bele estabelese tan klinika konsulta hepatitis iha ospital referral sira seluk hodi responde ba iha nesesidade populasaun sira ne’ebe afeta ona virus ida ne’e no halo sosializasaun ba komunidade rural kona ba lala’ok virus ida ne’e.
Enkuantu espesialista moras infesaun, doutora Danina Coelho, esplika Hepatitis mak moras aten ne’ebe perigu, bai-bain kauza husi virus oin hat: virus hepatitis tipu A, B, C, D no E kauza infesaun no inflamasaun aten ne’ebe bele moras no mate.
Iha mos sintomas husi moras hepatitis, nia dehan, mak kulit no matan kinur, isin manas no kolen, laiha vontade han no kabun moras.
Nia hateten, Hepatitis A no E bai-bain da’et liu husi bee ne’ebe kontaminadu, tanba ne’e “te’in hahan no nono bee ho diak antes konsume, fase liman ho sabaun no bee antes te’in no han e depois de ba sintina,” nia hateten.
Enkuantu Hepatitis B no C, nia esplika, barak liu transmite liu husi ran ne’ebe infetadu no relasaun seksual ne’ebe la seguru.
“Tenke hetan vasina hodi kontra Hepatitis B, uza kondom bainhira halo relasaun seksual liu-liu ba grupo risku sira, labele uza eskova kose nehan no lamina hamutuk, labele uza saringa hamutuk no husu atu halo teste ran ba Hepatitis B no C nian,” doutora Coelho sujere.
