Tuir Diretur Jeral Ministerio Saude, Jose Reis Magno, katak Ministerio Saude kontra pulisidade sigaru 23 ne’ebe oras ne’e dadaun tau iha fatin publiku tanba publisidade ne’e la koalia kona ba sigaru nia efeitu ba saude koalia deit sigaru nia gostu ne’ebe sei fo influensia ladiak ba joven sira.
Nia dehan publisidade ne’e kontra konvensaun internasional tabaku (sigaru) ne’ebe governu Timor–Leste asina no ratifika ona iha tinan 2004 hanesan instrumentu legal ida atu kontra publikasaun produtu tabaco iha rai laran.
Tuir dekretu lei numeru 51/2011 bandu totalmente aktividade publikasaun produtu tabacco iha Televizaun no Radio maibe legal ba publikasaun imprime /spanduk maibe tenke limite no publikasaun ne’e mos tenke inklui mos foatensaun konsekuensai fuma tabaku ba ema nia saude.
“Ita adopta ona konvensaun internasional tabaku nian entau iklan sira hanesan sigaru 23 ita la konkorda entau ita halo ona surat ba agensia iha Indonesia atu hapara tiha iklan ne’e,” dehan Diretur Jeral MS Magno iha knar fatin Kaikoli Dili foin lalais.
Nia Informa katak laiha kordenasaun entre Ministerio Saude, Ministerio Komersio no Industria ho kompania antes publisidade tau iha fatin publiku.
Nia hatutan katak maske regulamentu seidauk iha sira sei foti medidas klaru bainhira kompania la kumpri (hapara publisidade) konvensaun ne’ebe governu aprova ona tanba lei iha.
Relasiona ho fuma tabakulor-loron bele halo ema ikus fali hetan moras bo’ot no sofre moras Hipertensaun, TBC, kankru ibun, kankru nanal no seluk tan iha longu prazu.
Prekupasaun ne’ebe hanesan mai husi membru parlamentu nasional tanba Timor-Leste ratifika ona konvensaun internasional kontrola tabaku ne’ebe kondena tebes publisidade sira hanesan ne’e.
Tuir Presidente Parlamentu Nasional, Deputado Vicente Guterres, katak parlamentu sei esforsu a’an atu konsulta ho juridiku sira hodi hare kestaun publisidade sira ne’e tanba parlamentu nasional ratifika ona konvensaun internasional kontrola tabaku.
“Ami husi parlamentu rasik sei konsulta ho ami nia juridiku sira atu hare ida ne’e tanba ami iha ne’e mos ratifika ona konvensaun de lei ami mos sei hare ida ne’e atu buka dalan ne’ebe diak hodi proteje saude povu Timor-Leste,” dehan Presidente Guterres.
Bazeia ba peskiza ne’ebe halao husi Organizasaun Mundial Saude (OMS) iha regiaun sudeste asiatikufoin lalais ne’e hetan provas katak publikasaun sira ne’e fo influensia ba labarik sira atu hahu fuma no realidade hatudu katak labarik nain tolu husi nain hat hetan influensia husi publikasaun tabaku iha fatin publiku.
Tuir estatistika Timor-Leste iha numeru prevalensia konsume tabaku a’as liu iha rejiaun sudeste aziatiku nia laran ho presentajen 66% mane fuma sigaru, 25% mak konsume formas tabaku seluk.
