Atu jornalista Timor oan avansadu liu tan iha kobertura ho teknolojia foun, Jornalista media imprime The Dili Weekly (TDW) tuir treinamentu kona ba Mobile Journalist (MOJO) nian durante loron rua iha National Press Centre (NPC), Dili.
Iha treinamentu loron rua ne’e (25 to’o 26 Fevereiru), Treinador Ivo Burum, fo hanorin no konesementu kona ba oinsa no saida mak MOJO.
NIa esplika, MOJO mak ekipamentu ki’ik ida hanesan iphone ne’ebe servisu ho lalais liu, fo sai istoria, edit no upload istoria husi fatin kobertura.
“Ita bele halo servisu iha fatin ne’ebe deit mak ita halo kobertura e lapresiza mai to’o iha kantor mak foin hakerek istoria, e ba future newsroom sei uza MOJO hotu,” hateten Treinador Burum, semana kotuk (2702) iha TDW Colmera, Dili.
Produser Televizaun ABC Australia ne’e katak, iha mos benefisiu husi uza MOJO, fo sai komunidade sira (marjinaliza) nian lian ne’ebe durante ne’e ema ladun tau matan ba sira.
“Normali iha Australia, ema sempre halo istoria kona ba komunidade sira, sira ne’ebe ema haluha, foti sira nia lian hodi hato’o ba iha mundu tomak, so benefisiu mak fo sai komunidade nia lian,e fatin hanesan Timor-leste iha ne’ebe osan la barak atu halo infraestrutura, ne’e ita hato’o lian universal,” Nia dehan tan.
Treinador Burum hatutan, katak notisia liu husi MOJO bele ba online no ba televizaun mos.
“Hanesan jornal Dili Weekly ne’ebe iha online, sira bele tau notisia MOJO iha online,” nia dehan.
Nia salient, MOJO bele kria Estadu de Demokratika ne’ebe diak liu tan tanba fo sai lian husi komunidade sira.
Treinador Burum dehan, maske MOJO hanesan teknolojia foun no aprende loron rua deit maibe jornalista TDW bele akapta lalais.
“Jornalista Dili Weekly iha talentu, paixaun no iha komitmentu ne’ebe bo’ot atu aprende e hau hanoin ne’e fantastiku,” nia katak.
Nia afirma, treinamentu kona ba MOJO iha Timor-leste, so uniku Jornalista TDW mak hetan uluk treinamentu ida ne’e.
“ E hau esperansa katak ba future jornalista sira bele halo notisia ba Dili Weekly newspaper, plus halo segmen video ba Dili Weekly online no ita bo’ot sira mos bele halo segmen hodi bele fa’an ba nasaun seluk tanba teknolojia ida ne’e iha kualidade ne’ebe aas,” Produser Televizaun ABC Australia ne’e katak.
“Ita boot sira halo istoria iha ne’e, depois tau iha online no balun iha interese ba istoria ne’e, sira sei sosa imi nia istoria no imi sei hetan osan husi ne’e, tanba ne’e uza didiak skill ida ne’e,”.
Entretantu Diretor TDW Emmanuel Braz hateten atu hametin liu tan skill foun ne’e, semana-semana sei koko produs notisia ba Dili Weekly online nian.
“Hahu semana ida ne’e, jornalista TDW halo notisia ho video ba iha website Dili Weekly nian,” hateten Diretor Braz.
Diretor ne’e hatutan, maske loron rua deit Jornalista aprende teknolojia foun ne’e maibe ne’e sufsiente atu kompriende nudar bazika oinsa mak uza teknolojia foun ne’e e sira akapta ho lalais.
“Neneik-neneik mak hametin liu tan sira nia skill foun ne’e,” Diretor Braz dehan.
Enkuantu Jornalista TDW, Paulina Quintaõ hateten treinamentu ne’e diak maibe triste tanba tempu ne’ebe limitadu liu.
“Tuir hau nia hanoin treinamentu ne’e kapas tanba hau bele aprende buat baziku kona ba MOJO ne’e rasik, maibe hau mos triste oituan tanba loron rua deit, labele aprende buat barak kona ba ekipamentu modernu ne’e,” nia dehan.
Tanba ne’e, nia espera katak treinamentu hanesan sei la para deit iha ne’e. “kuandu koko no treinu bebeik, konserteza fasil ba ita atu kompriende e hein katak husi parte TDW sei halo’o nafatin treinamentu ida ne’e iha semana-semana ou halo notisia uza video,” nia esperansa.
Treinador Burum informa, loron tolu antes mai iha Timor hodi fo treinamentu ba jornalista TDW, nia mos fo treinamentu ba jornalista iha Sidney Morning Herald (big newspaper) iha Australia.
“Hau hanorin sira kona ba oinsa mak uza ekipamentu MOJO ne’e enkuantu iha Mainstream Media foin hahu uza MOJO ne’e,” nia konta.
Nia hatutan, ida ne’e foin tama faze primeiru kona ba MOJO nian (MOJO ida) no treinamentu tuir mai sei tama ho MOJO rua no tolu (MOJO 1, 2 no 3).
“Karik hau hetan osan barak, hau sei mai fali atu fo treinamentu kona ba MOJO 2 nian ne’ebe komplikadu oituan no ho istoria ne’ebe barak,” Burum hateten.
Ivo Burum hanesan nain husi teknolojia foun MOJO ne’e, hahu primeiru iha tinan 1993 iha mobile kiik ida, maibe hahu implementa lolos iha tinan 2010 nian laran.
Nia konta, iha nasaun barak mak nia halo ona introdusaun no fo treinamentu kona ba MOJO ne’e mak hanesan, Cina, Denmark, London, no Canada inklui Timor-Leste.
“Iha tinan kotuk hau ba iha Cina atu hanorin kona ba MOJO 1 no tinan ne’e hau ba tan atu hanorin MOJO 2 no 3, depois ba tan Denmark, London nomos Canada,” nia dehan.
