Dezenvolve talentu liu husi artes, feto mos bele

0
109

Ohin loron feto Timor barak mak  espresa sira nia talent liu husi area oi-oin, balun  iha talentu sai artista, soru tais, homan inklui mos sai pintura hanesan  maluk Maria Imaculada Madeira ne’ebe sai pintora diak iha Timor-leste.

Maske naran ne’e seidauk famozu iha Timor-leste iha mundu pintura, maibe maluk feto ne’e halo ona buat barak liu-liu pintura no konesidu iha Australia liu-liu iha  fatin ne’ebe nia hela ba ho ninia kapasidade pinta dezenu ne’ebe diak.

Maria Madeira moris iha Ermera,28 Outubru 1969 no agora hela iha Australia. Maske feto maibe nia hatudu duni nia kapasidade liu husi pintura tanba tuir nia artes hanesan  espiritu nasaun nian.

“Desde kiik hau aprende pinta dezenu kona-ba mobiliariu, hau sempre fo atensaun ba dezena ne’ebe hau halo,”hateten Maria Madeira, semana kotuk iha edifisiu  The Dili Weekly (TDW) Colmera,Dili.

Artes hanesan area ida ne’ebe importante no interesante no atu sai pintor la defisil bainhira iha duni hakarak. “se bainihra ita sei kiik hallimar ho koor, it abele pinta no liu husi pinta it abele espresa ita nia liafuan no ita nia hakarak,” dehan oan husi Matias Feguiera Madeira no Terezinha de Jesus Madeira.

Pinta hanesan talent ida ne’ebe presiza atu dezenvolve e liu husi pinta ema bele hato’o no espresa nia hanoin tanba ne’e keta moe atu espresa  “imi nia talent, saida deit,”.

“Hau sei ki’ik hakarak halo dezenu entaun bainhira tama iha eskola Primaria, Pre-Sekundaria no Sekundaria hau sempre iha interese ba topiku ne’ebe koalia kona-ba kultura entaun iha momento ne’eba  hau eskola iha Portugal, hau senti kontente  tanba Portugal hanesan nasaun ida ke kultura maka,as  entau hau senti kontente  hau iha intrese halo puisia, dezenu no muzika,”Doutora Artes Australia ne’e konta ho kontente.

La’os deit iha Portugal, bainhira nia kontinua nia estudu iha Australia, Maria hetan ajuda husi professor ida hodi hanorin nia kona-ba oinsa mak halo pintura ne’ebe diak.

“Hau eskola sekundaria iha Australia kurikulu ba artes maka’ase hau hili artes nian entaun iha momentu ne’eba profesores sira fo atensaun mai hau, sira suporta hau, ajuda hau e hau nia talent artes ida ne’e mesak funan,”.

“Depois de remata, hau tuir kursu artes nian durante tinan 3 e bainhira iha universidade hau tuur hanoin los artes mak hau nia dalan e iha Australia mos timor oan sira sempre hamutuk ba halo atividade, komesa iha ne’e hau senti hau bele halo pinturas, eskuturas ne’ebe koalia kona-ba hau nia identidasde no kultura,”nia konta ho haksolok.

La para ho ne’e, depois de remata kursu tinan 3, Maria kontinua estudu iha nivel Universidade,ho prinsipiu ida katak bainhira remata nia estudu nia hakarak sai profesora artes nian, hafoin ne’e nia parte kontinua tan estudu iha area siensia politika nian nune’e bele komprende liu tan artes.
Pinturas ne’ebenia halo tuir opiniaun pesoal nian neebe tuir abstratu nian “hau nia talent, hau hanoin liu kona-ba memoria Timor nian, liu-liu kona-ba Masakre Santa Krus 12 Novembru, hau pinta oituan senhora sira tanis, pinta manu e hau komesa halo abstratu hodi hato’o hau nia mensajen liu husi pinta,”.

Tanba ne’e ba oin Maria  ne’ebe kompleta nia Bacharelatu Artes nian iha 1989 iha Australia ne’e, iha  vizaun ida hakarak dezenvolve  kurikulu artes iha eskola tanba ne’e importante nune’e bele halo ligasaun ba arte agora nomos ba tradisaun.

“ Hau halo ona peskiza ida ho projetu naran ‘Tatoli ba Kultura’ e liu husi peskiza ne’e hau komesa nota katak maioria tradisaun timor feto mak kaer hanesan human, soru tais, ne’e kapas teb-tebes para hatutan ita nia kultura ba liur e ita mos labele hakotu  tradisaun ne’ebe avo feto sira husik hela mai ita,” nia afirma.

Maria kompleta nia Bacharelatu iha area Edukasaun iha 1991 iha Australia, Bacharelatu iha Siensia Politikas iha 1993 no Eskola Master Artes nian iha 2009 iha Australia mos.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!