Diretora Servisu Apoia Diagnóstika e Terapeútiku, iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV), Díli, Doutora Mingota da Costa Herculano informa atualmente aimoruk item 121 mak laiha inklui aimoruk sira vital katak tenke iha, laiha fó risku ba vida pasiente sira-nian.

Nia dehan HNGV úniku fasilidade saúde ne’ebé fornese kuidadu tersiariu iha rai-laran, signifika simu referal pasiente sira husi ospitál rejionál, referral sira no klínika privadu sira, maibé medikamentu item barak laiha.
“Ita haree iha aimoruk vital item barak mak laiha kuaze items 11, ne’e prejudika tebes. Ita espera katak bele solusiona sedu tanba karik aimoruk laiha hela de’it ita lahatene atu ba loos ne’ebé,” nia hateten iha servisu fatin Bidau, Díli.
Nia hateten meiu ne’ebé sira halo mak husu apoia husi ospitál rejionál no referral sira ne’ebé sei iha stok, kopi reseita fó ba pasiente sira atu ba sosa iha liur ou depois aimoruk iha mak mai foti fali tanba HNGV iha orsamentu oituan atu kompras emerjénsia, signifika hodi responde de’it ba tempu loron rua tolu nia laran.
Nia hatutan iha aimoruk item balun ne’ebé so uniku Instituto Nasionál Farmasia Produtu no Medikamentu (INFPM) mak bele importa no fó autorizasaun atu importa, liu-liu aimoruk vital sira hanesan Opioid, psycotropic no anaesthesia, ne’ebé dadaun ne’e stok laiha durante fulan rau resin ona.
Nia haktuir médiku sira iha sala operasaun esforsu tomak halo estudu analiza kazu sira ne’ebé presiza halo operasaun, tanba aimoruk barak laiha, entaun labele halo operasaun ba kazu hotu –hotu.
Entretantu, Diretór Administrasaun, Finansas no Logístika, iha HNGV, Raul Humberto Gama hateten orsamentu fiscal 2023, HNGV hetan alokasaun millaun $14, ne’ebé sira ezekuta ona millaun $8.2.
Nia dehan kada tinan sira aloka osan oituan hodi sosa aimoruk, bainhira armajen sentral INFPM justifika laiha atu responde ba situasaun urjente balun, la’ós responde ba fulan tomak.
“Iha tinan 2023, ita tau osan $200 mil atu prevene de’it, bainhira stok out iha INFPM, entaun sira konsege ezekuta ona 60%,” nia hateten.
Iha parte seluk, Komunidade José Soares hateten governu da-sia promete ona atu rezolve problema medikamentu durante 120 dias laran, maibé realidade aimoruk item barak mak laiha iha fasilidade saúde sira.
“Ita haree ema mai konsulta, doutor sira fó reseita ba foti aimoruk iha farmasia to’o iha ne’ebá aimoruk balun laiha fó fali reseita ba pasiente sira no husu sira atu mai fali check. Dalabarak liu semana mai fali aimoruk sei laiha nafatin,” nia hateten
Nia hateten sidadaun sira ne’ebé iha osan deside lori reseita ne’e ba sosa aimoruk iha farmasia privadu sira, maibé ema barak laiha kbi’it atu sosa aimoruk labele halo buat ida no kondisaun saúde sai fraku no grave liutan.








