Membrus Parlamentu bolu atensaun ba governu liu husi Ministerio da Saude atu aselera lalais prosesu kompras ba makina haemodealisis (fase ran) tanba makina limitado, obrigado pasiente sira tenke hein to’o kalan atu fase ran.
Membru Parlamentu (MP) Antoninho Bianco hateten urgentemente governu tenke rezolve ida ne’e hodi fo asistensia saude ba pasiente sira ne’ebe presiza fase ran semana –semana tanba sira nia moris depende ba fase ran.
Nia dehan, laiha razaun governu atu dada prosesu ne’e tanba ida ne’e liga ho ema nia vida.
“Hau hanoin ita tenke rezolve lalais makina fase ran nian ne’e tanba ita iha osan atu rezolve tanba buat seluk ita bele dada, maibe ida ne’e minute ida rua deit la akontese ema bele lakon vida,” nia hateten iha parlamentu nasional, Dili.
Entretantu, Prezidente Komisaun F (edukasaun, saude, seguransa social e igualidade jeneru), Maria Guromali Barreto hateten halo ona konfirmasaun ba Ospital Nasional Guido Valadares (HNGV) kona ba prosesu akizasaun ba makina fase ran hat ne’ebe sosa iha tinan kotuk 2018.
“Makina iha, maibe barak maka avaria hela, ne’e mak situasaun ne’ebe ita hasoru,” nia hateten.
Nia dehan, orsamentu jeral do estado tinan 2018, komisaun halo proposta hodi tau orsamentu atu sosa tan makina fase ran hat hodi apoiu servisu ida ne’e iha ospital nasional tanba nesesario duni.
Hatan ba kestaun ne’e, Diretor dos Servisu de Apoiu Diagostiku e Terapeutico HNGV, Nevio da Costa Sarmento hateten ospital iha makina 10, maibe hat maka avaria hela no nen funsiona hodi responde ba iha pasiente sira ne’ebe presiza fase ran semana –semana.
Nia dehan, makina avaria, maibe pasiente hotu hetan atendimentu fase ran semana –semana tuir orario ne’ebe fo sai ona husi unidade haemodealisis.
Nia rekonese, pasiente sira tenke hein no profesional saude sira mos tenke servisu to’o kalan atu bele responde ba iha oras ne’ebe pasiente sira presiza fase ran.
“Sira tenke fase ran tanba ita nia rins maka taes foer sira, maibe rins la funsiona (ladiak ona) tenke fase ran, la’e kria fali beneno iha ita nia isin liu –liu sirkulasaun ran e bele ameasa ba vida,” nia hateten.
Nia dehan, tratamentu fase ran maka uniku tratamentu ne’ebe governu Timor –Leste bele fo ba pasiente sira bainhira seidauk iha asaun ida transplantasaun rins.
Nia informa, makina hat ne’ebe sosa iha tinan kotuk to’o ona iha Timor –Leste (iha portu Dili) ne’ebe iha tempu badak sei halo instalasaun iha ospital hodi apoiu servisu ida ne’e.
Tuir dadus HNGV, pasiente rins ne’ebe agora dadaun halo hela tratamentu fase ran iha ospital nasional hamutuk 75 no nain 14 iha ospital Bali, Indonesia tanba kapasidade makina la sufsiente atu responde hotu iha rai laran.







