WVTL Estabelese Sentru Alternativa Pre-Eskolar 31 Iha Munisipio 3

0
61

Organizasaun Internasional World Vision Timor –Leste (WVTL) servisu hamutuk ho autoridade local sira estabelese ona sentru alternative pre –eskola hamutuk 31 iha munisipio Baucau, Aileu no Bobonaro.

WVTL estabelese sentru alternative pre-eskolar 31 iha munisipiu tolu : Bobonaro, Baucau no Aileu.

Distribuisaun sentru kompostu husi iha munisipiu Baucau iha sentru hamutuk 10, Aileu 14 no Bobonaro iha 7. Sentru sira ne’e nia localizasaun iha sukus no area rural sira.
Deputy Country Director WVTL, Jose da Costa hateten programa edukasaun ne’ebe sira implementa orienta liu ba iha labarik ne’ebe otas tinan lima mai kraik hodi sira mos iha oportunidade atu aprende sedu.
Nia dehan, sentru ida ne’e atu fo oportunidade no espasu ba labarik sira iha nivel sukus hodi aprende no espresa sira nia talentu liu husi halimar.
Nia hatutan, WVTL hanesan parseiru governu nian asume responsabilidade ida ne’e atu kria kondisaun ba labarik sira, liu –liu iha area rural hetan oportunidade ida ne’e hodi aprende sedu no dezenvolve sira nia aan, maibe depende mos ba kapasidade finanseiru.
“Ita laiha ekipamentus ne’ebe kompletu lolos, hanesan pre-eskolar seluk maibe pelu menus iha sentru sira ne’ebe ita bele iha profesor/a voluntario sira hanorin no prepara labarik sira diak liu,” nia hateten iha servisu fatin Bidau, Dili.
Tuir planu estrategiku nasional Timor –Leste 3020, kada tinan lima governu estabelese pre –eskolar ho nia sala aula 250.
Kona ba prosesu aprendizajen, nia dehan laiha diferensia ho pre-eskolar sira seluk tanba uza kurikulum ne’ebe hanesan, fasilitador sira mos hetan treinadu.
“Ita uza standar no metodu aprendizajen ne’ebe hanesan, kestaun diferente iha fasilidade fatin balun iha play grupo (sae boy) iha area rural, ita laiha espasu ida ne’e,” nia hateten.
Nia hatutan, iha indikador balun ne’ebe hatudu programa ne’e fo impaktu positive ba iha dezenvolvimentu edukasuan iha rai laran, tanba taxa regisrasaun ba nivel klase ida (klase 1 SD) aumenta maka’as.
Antes ne’e, Prezidente Komisaun Naisonal ba Direitu Labarik (KNDL), Komisaria Maria Barreto hateten iha fulan Otubro 2015 governu Timor –Leste ba halo aprejentasaun relatorio periodiku kona ba situasaun labarik iha Timor –Leste iha komite Jeneva.
Nia dehan, rekomendasaun importante ida ne’ebe mai husi Komite Convensaun Direitu Labarik (CRC) ba estado Timor –Leste, mak husu atu habarak ensino pre-eskolar atu fo portunidade ba labarik sira idade tinan 3-5 aprende.
Alende ne’e, iha mos rekomendasan seluk husu atu governu fo protesaun ba labarik sira ne’ebe hetan violensia no malnutrisaun ne’ebe nafatin aas.
Estado Timor –Leste hanesan nasaun ida husi nasaun lubun ida iha mundu ne’ebe ratifika mos Konvensaun Nasoens Unidas kona ba direitu labarik (The United National Convention on the rights of the child) iha tinan 2003.
Entretantu, Diretora Organizasaun Ba Futuru Juliana Marçal hateten pre-eskolar ne’e importante tebes ba dezenvolvimentu labarik nian, maibe labarik sira iha area rural seidauk hetan oportunidade ida ne’e.
“Ita hotu hanoin, katak edukasaun ne’e tenke hahu iha inisiu diak liu duke halo intervene iha tempu klaran,”nia hateten.
Hanesan organizasaun local, nia dehan Ba Futuru pronto atu servisu hamutuk ho governu no parseirus dezenvolvimentu atu dezenvolve ensino pre-eskolar iha rai laran liu husi fo kapasitasaun hodi hasa’e abilidade profesores nian.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!