Diretor Ezekutivu Judicial System Monitoring Program (JSMP), Luis Oliveira Sampaio, konsidera servisus Membru Parlamentu (MP) Nasional durante tinan hat nia laran seiduak hatudu progresu ne’ebe signifikativu, tanba sempre uza argumentu politika hodi impede servisus ne’ebe tuir lolos importante atu halo.
Nia dehan, deputadu/a sira defisil oituan atu identifika siira nia progresu servisus, tanba durante ne’e sira soe tempu barak liu ba asuntus ne’ebe ladun nesesariu no abandona tiha servisus ne’ebe lolos importante.
“Politiku nain sira mai ho sira nia argumentu politiku, sira ba hasoru ema sira ne’ebe uluk vota ba sira ne’e mos forma politiku ida, ou sira ba tuir seminariu ruma, antende konvite ruma, ne’e mos aktividade politika nian,” Diretor JSMP Sampaio hateten, iha Dili.
Nia dehan, situasaun hirak ne’e afeta ba sira nia servisu principal nudar legislador, fiskalizador no halo desizaun politika.
Maibe, nia dehan, entre knaar tolu ne’e, politika inklui fiskalizasaun mak barak liu duke halo lei, tanba realidade hatudu lei ne’ebe mak deputadu sira produs barak liu lei ki’ik sira, no la fo prioridade ba leis ne’ebe mak reflete ba povu nia moris.
“Hanesan lei rai, lei pensaun vitalisia inklui lei reparasaun krimi pasadu to’o agora la halo diskusaun,” nia kestiona.
Nia hatutan, iha tinan 2016 ne’e mos lei hirak ne’ebe mak tama ona iha agenda atu diskuti mak lei ki’ik sira, hanesan lei indultu, lei advogadu, maibe lei anti korupsaun, pensaun vitalisia no lei rai la tama iha agenda hodi diskuti iha tinan ne’e.
Iha parte seluk Deputadu Virgilio Hornai, apresia ho rezultadu monitorizasaun JSMP nian, maibe presiza hatene katak iha III legislature to’o mai IV legislature ne’e parlamentu konsege produs ona lei barak ne’ebe balun mai husi proposta de lei no projetu de lei.
“Sira nia monitorizasaun ne’e diak, maibe lolos sira mos tenke haree katak kada tinan deputadu sira mos konsege aprova lei barak,” Hornai hateten.
Nia dehan, karik sira kestiona servisu deputadu sira ladun hatudu progresu, tanba seidauk halo diskusaun kona ba lei importantes hanesan lei rai, lei pensaun vitalisia, lei anti korupsaun ne’ebe tinan kotuk la aprova, maibe iha tinan ida ne’e sei halo diskusaun.
“Lei importante balun seidauk halo diskusaun, maibe sira mos presiza hatene katak ne’e la’os fasil tanba presiza konsensus no diskusaun klean antes aprova lei hirak ne’e,” Deputadu Hornai hateten.
