Sekretaria Estadu promosaun e Igualidade (SEPI), Idelta Maria Rodrigues hateten rezultadu peskiza kona-ba ‘feto sai sedu husi eskola’ ne’ebe hala’o iha distritu tolu oras ne’e iha ona nivel tekniku no iha tempu badak sei fo sai ba publiku.
“Ami nia tekniku sira sei servisu maka’as liu tan atu formula rezultadu peskiza ne’e e espera katak la kleur tan bele fo sai ona rezultadu ne’e,” hateten SE.Idelta Maria Rodrigues, semana kotuk iha Salaun Canossa Becora hafoin partisipa iha enkontru nasional kona-ba papel feto iha vida politika, Dili.
Tuir nia, iha rezultadu peskiza iha distritu 3, Distritu Aileu, Ermera no Distritu Liquisa, hatudu katak maioia feto liu-liu estudante feto husi eskola pre-sekundaria to’o sekundariu, para husi eskola tanba isin rua.
“Maibe la’os ne’e de’it, iha peskiza ne’e mos hatudu katak kauza ba estudante sira ne’ebe la akaba sira nia estudu tanba distansia eskola ne’ebe do’ok husi uma, laiha transporte, fatin ne’ebe sira hela izoladu liu e mos tanba sira hetan violensia,” nia hatutan.
Peskiza ida ne’e rasik hala’o servisu hamutuk SEPI ho Ministeriu Edukasaun (ME) no Ministeriu Solidaridade Sosial (MSS), ho objetivu atu sira kontinua fali sira nia estudu to’o remata.
“Ida ne’e mak ami nia politika ida ne’ebe atu fo ba feto sira, atu sira mos iha oportunidade hanesan iha nivel edukasaun, nune’e feto sira bele asesu ba servisu iha setor hotu,” nia dehan.
Entretantu Antonio de Jesus, Direitor Interino Nasional Plano Estatístika e Tecnologia de Informasaun ME, hateten nia parte sei fo konsensializa ba inan-aman sira hafoin rezultadu ne’e sai.
“Atu nune’e sira iha konsiénsia katak edukasaun ba futuru ne’e importante e edukasaun importante ne’e la’os ba mane de’it maibé ba feto sira mos iha direitu ne’ebé mak hanesan, tanba direitu ne’ebé mak lei proteje ona katak direitu ba feto ho mane ne’e hanesan,” nia katak.
Tuir rezultadu peskiza ne’e hatudu katak feto sira ne’ebe la akaba sira nia eskola barak liu ho idade 19 iha 28%, 17 anos iha 20% no idade 18 iha 22%.
Entretantu tuir Diretora Ezekutiva Rede Feto, Jacinnta Luzina, katak estudante feto sira ne’ebe la remata eskola tanba ekonomia la sufsiente e mos tanba fasilidade ne’ebe limitadu.
“Ami hanesan organizasaun feto ne’ebé hamahon feto hotu-hotu iha nasaun ida ne’e, ami triste tebes wainhira haree ba kondisaun ba ami-nia alin sira ne’ebé mak la bele asesu ba eskola , entaun esforsu ne’ebé mak ami koko halo iha parte ami-nia serbisu ami sei halo advokasia nafatin iha nivel nasionál hodi dudu Governu liu husi Miniteriu Edukasaun kria politika ida atu bele responde nesesidade sira ne’ebé ita-nia alin sira eskola sira presiza liu-liu oinsa sira bele asesu ba eskola, bele harii eskola ne’ebé besik ho sira,” nia sujere.
Enkuantu Zelia de Jesus, hateten nia parte la remata nia eskola tanba ekonnomia la sufsiente. “Hau atu eskola tan maibe labele tanba hau nia alin barak los, entaun hau deside sai husi eskola,” nia dehan.
