Vise-Ministru ba Fortalesimentu Instituisional Saúde, José dos Reis Magno, hateten taxa mortalidade inan iha Timor-Leste kontinua aas kompara ho nasaun sira seluk iha rejiaun Sudeste Aziátiku.

Nia dehan, taxa mortalidade inan sai nafatin preokupasaun nasionál iha Timor-Leste, maski hatudu ona redusaun maibé sei konsidera taxa mortalidade inan nafatin aas.
“Timor-Leste sei presiza nafatin aumenta kualidade saúde ba nia povu, liuhusi infraestrutura saúde ne’ebé besik liuba komunidade no presiza iha rekursu umanu kualifikadu ba asisténsia da saúde,” nia dehan hafoin remata lansamentu ba fasilidade Saude Emergency Obstetric and Newborn Care (EmON) Neonatal-Baziku (KEmON-B) iha Sentru Saude Gleno Munisípiu Ermera.
Vise-Ministru hatutan, Ministériu Saúde ho nia parseiru sira liuliu UNFPA (United Nations Population Fund) servisu hamutuk ho objetivu atu hamenus taxa mortalidade inan no oan iha Timor-Leste, tanba ne’e liuhusi kapasitasaun no formasaun iha área klínika ba pesoál saúde sira, oinsá atu bele halo tratamentu ba inan isin-rua sira to’o tur-ahi ka partus.
“Atu hatuun taxa mortalidade inan no bebé hatudu ona iha ita-nia Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál no Planu Estratéjiku Nasionál Setór Saúde 2011-2030, ne’ebé hetan avaliasaun iha tinan hira liuba,” dehan VM Saude Magno.
Nia haktuir, katak maske iha progresu di’ak atu bele hatuun taxa mortalidade inan no oan iha Timor-Leste, maibé inan barak mak tuur ahi ka partus iha uma, tanba ne’e mak taxa mortalidade ne’e kontinua aumenta, tanba inan sira ne’ebé tuur ahi ka partus iha uma ne’e iha risku nia laran. Nune’e mós, nia salienta falta asisténsia sira ne’ebé iha kualifikasaun durante isin-rua no partu nafatin sai hanesan dezafiu signifikativu ida ba kombate taxa mortalidade inan no bebé ne’ebé aas iha Timor-Leste.
Iha parte seluk, Reprezentante Interinu UNFPA iha Timor-Leste, Bruce Campbell hateten sira sei servisu besik liutan ho Governu Timor-Leste, liuliu Ministériu Saúde, hodi hatun taxa mortalidade inan no oan, tanba taxa mortalidade inan no oan iha Timor-Leste sa’e makaas kompara ho nasaun seluk iha Sudeste Aziátiku.
“UNFPA, servisu besik ho Ministériu Saúde no Institutu Nasionál Saúde Públika Timor-Leste, kontinua hametin kapasidade pesoál saúde sira-nian iha Timor-Leste laran tomak iha área KEmON-B, atu nune’e bele hatuun taxa mortalidade inan no oan iha Timor-Leste,” nia dehan.
Nia salienta, UNFPA fornese ekipamentu médiku no non-médiku ne’ebé presiza atu pesoál saúde sira aplika tuir koñesimentu ne’ebé sira iha no abilidade ne’ebé durante hetan iha formasaun, ho esforsu sira ne’e hotu, sei kontribui ba prevensaun inan ne’ebé tur-ahi ka partu la bele mate tan.
Nia apela ba komunidade sira liuliu ba inan isin-rua sira atu hakbesik ba vizita sentru saúde ne’ebé estabelese ona, tanba pesoál saúde sira ne’ebé halo atendimentu iha sentru saúde ne’e treinadu ona no ronto atu halo atendimentu ba inan isin rua sira, ne’e duni tenki ba vizita, labele hein to’o besik partus tanba ida-ne’e bele sai risku ba vida inan no bebé.






