Problema Lixu Fo Impaktu Ba Saude Publika

0
173

Diretora Servisu Saude Munisipio Dili, Agustina Seguerado preokupa ho problema lixu ne’ebe namkari iha kapital Dili, tanba kondisaun sira ne’e bele lori moras ba komunidade sira liu –liu labarik sira.

Problema lixu ne’ebe naklekar iha sidade Dili, sai preokupasoens saude munisipiu Dili nian.

Nia dehan, sira iha kordenasaun servisu ne’ebe diak tebes ho autoridade munisipio Dili, halo prevensaun ba moras sira, liu-liu fo edukasaun promosaun saude ba lider komunitaria no komunidade sira, maibe problema lixu ne’e responsabilidade autoridade nian.
Nia hateten, munisipio Dili sai endemiku ba moras sira hanesan diarea, dengue, malaria no seluk tan, kauza prinsipal maka ambiente tanba ho kondisaun ambiente ne’ebe foer, vektor sira aproveita dezenvolve aan no transmite moras ba ema.
“Ami mos rekomenda ba sira (autoridade) atu haree lixu ne’ebe soe iha fatin –fatin, maibe sira dehan konsiensia komunidade mak seidauk iha,” nia hateten, iha Dili.
Esforsu ne’ebe sira halo, nia dehan mak hamutuk ho autoridade tun ba suku sira halo sensibilizasaun ba komunidade kona ba impaktu soe lixu arbiru no prevensaun moras sira.
Enkuantu Xefe Departamentu Vigilansia Sanitario e Saude Ambiental, Jose Moniz hatutan jestaun lixu ne’ebe la organizado hodi fo oportunidade ba vektor sira dezenvolve aan no lori moras ba komunidade.
Nia hateten, Ministerio da Saude nia responsabilidade ba liu jestaun lixu, mediku nian ba lixu domestiku halo edukasaun promosaun.
“Ami halo edukasaun promosaun saude ba komunidade sira kona ba impaktu lixu ba saude publika, maibe atu haree problema lixu ne’e ami rekomenda ba iha instituisaun relevante sira,” nia hateten
Iha parte seluk, Adjuntu Autoridade Munisipio Dili Zeca Smith rekonese lixu sai problema bo’ot, tanba komunidade sira soe lixu 24 oras nia laran no kapasidade saneamentu nian la to’o atu responde ba lixu hirak ne’e.
Nia dehan, iha tinan 2015 bazeia ba dekretu lei 33/2009 kona ba saneamentu, governu hasai ona orario soe foer nian hahu husi tuku 4:00 madrugada to’o 7:00 dader, liu oras ida ne’e, labele soe ona lixu, maibe realidade komunidade soe lixu tuir sira nia hakarak.
“Atu kontrola ema sira ne’ebe soe foer la tuir oras no arbiru ne’e ita tenke iha sistema liu –liu monta CCTV, se ita tau deit ema atu kontrola, ne’e difisil tebes atu haree,” nia hateten.
Nia rekonese, kontentores lixu nian ne’ebe instala iha estrada publiku sira ne’e sei menus no ki’ik liu e labele akumula lixu hotu, maibe ida ne’e mak kapasidade governu nian.
Nia hateten, problema lixu iha Dili laran sei rezolve, bainhira komunidade no loja sira kumpri regulamentu ne’ebe governu hasai ona, liu –liu orario soe foer atu fasilita saneamentu sira raut.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!