Klinika Nasional Matan iha ona kapasidade intermus ekipamentus no rekursu humanu atu halo operasaun ba pasientes ho problema matan, liu-liu moras ablasi retina.
Responsavel Klinika Matan, Belmerio Jeronimo hateten ekipamentus ne’e importante tebes ba Timor –Leste, tanba bele redus ona numeru transferensia pasiente ba rai liur, liu –liu pasiente ho problema matan.
Nia dehan, kada tinan klinika haruka pasiente nain 6-8 ba halo operasaun iha Indonesia no Singapur durante ne’e, tanba falta ekipamentus.
“Ita iha ona mesin ida ne’e, ajuda ita hodi redus gastus ba estrangeirus,” nia hateten.
Kada pasiente matan ne’ebe sira haruka ba rai liur, nia hateten gastus ba kada pasiente hamutuk $40 mil ho nia familia nain ida, hahu husi tiket aviaun to’o operasaun inklui mos alojamentus durante tratamentu.
Nia hatutan, klinika matan durante ne’e halo konsulta deit ba pasiente matan, hanesan matan mean inklui halo operasaun ba katarak, e ba oin sei halo mos ba ablasi retina.
Nia dehan, moras matan sira hanesan tumor sei nafatin haruka ba rai liur tanba seidauk iha kondisaun atu halo tratamentu.
Moras ablasi retina, mak moras matan parte kotuk ne’ebe liga ba kakutak ne’ebe nakles, tanba ulun baku ba buat ruma hodi kauza ba matan inklui mos tanba komplikasaun moras diabetes.
Tanba ne’e, nia hateten bainhira lahalo operasaun pasiente ne’e bele la haree totalmente, maibe kuandu halo operasaun iha posibilidade bele haree fali maske la perfeitu.
Dadus survey asesmentu rapido ba prevensaun matan aat 2016, hatudu katak moras matan ne’ebe aas iha Timor mak katarak, optik inklui ablasi retina.
Makina operasaun vitrectomy ho modelu MegatronS4 ne’e hetan apoia husi organizasaun international LIONS Club.
Alende apoia makina, organizasaun ne’e mos apoia fundus ba sentru hodi halo atividades Outreach no operasaun katarak iha munisipios.
Entretantu Mediku Espesialista Marcelino Correia, hateten sira preparadu atu fo atendimentu ba pasientes ne’ebe presiza halo operasaun ba matan parte kotuk.
Nia esplika, makina ne’e sei halo operasaun klean liu tan ba matan parte kotuk liu –liu akontese pendarahan iha matan no seluk tan.
“Sira ne’ebe sofre moras diabetes tenke chek matan ho rutina, nune’e bele hatene lalais karik iha komplikasaun ruma tenke halo ona operasaun hodi prevene labele sai aat liu,” nia hateten.
Nia preokupa, tanba moras diabetes agora dadaun barak iha Timor no moras matan sira ne’e komplikasaun husi moras diabetes.
Tanba ne’e, nia husu governu atu fo mos atensaun ba servisu saude matan nian liu –liu dezenvolvimentu rekursu humanus iha area ida ne’e, tanba komunidade barak mak iha problema ho matan.
