Ospital Nasional Guido Valadares (HNGV) to’o agora seidauk iha fasilidades ne’ebe kompletu atu halo diagnostiku klean ba moras kankru.
Doutor espesialista sirurgia, João Pedro, hateten fasilidade sai obstaklu bo’ot ida ba mediku sira atu foti dezisaun, bainhira atende pasiente ho moras kankru, tanba ospital so iha deit USG ho ray-x.
“Maibe ida ne’e la fo informasaun ne’ebe klaru ba nivel moras ne’e rasik atu ajuda ami hodi foti desizaun,” Espesialista sirurgia ne’e hateten, iha Konvensaun Center, Dili.
Nia dehan, iha sentru saude presiza atu halo deteksaun sedu no iha nivel ospital tenke hanoin ona hadia fasilidade atu fo diagnostiku ne’ebe klaru no hanoin ona halo tratamentu ne’ebe inisiu.
Atu halo tratamentu moras ida ne’e, nia dehan, iha opsaun tolu hanesan operasaun, kemoterapia, radiologia inklui mos sentru paleativus, tanba pasiente kankru labele hela iha ospital no tempu ne’ebe naruk.
Nia esplika, moras kankru bele kona ema ida tanba ema ne’e fuma sigaru pasivu, konsumu alcohol no hahan ne’ebe la saudavel inklui mos fator genetika.
Fator keturunan (genetika), katak ema ne’ebe iha membru familia ida sofre moras kankru tee oan, susun, ovariu, kulit no seluk tan iha risku bo’ot ba nia atu hetan moras ne’e, nia esplika.
Entretantu Ministru Saude, Sergio da Costa Lobo, rekonese katak HNGV to’o agora seidauk iha kondisaun hodi atende pasiente ho moras kankru, sei falta rekursu humanu no fasilidades.
“Timor –Leste foin iha espesialista nain 12, onkologia ne’e tenke sub-espesialista,” nia dehan.
Aleinde ne’e nia dehan, Ministerio Saude mos halo ona koperasaun servisu ho ospital sira iha liur, hanesan ospital Singapura, Malaysia no Indonezia atu apoiu sira nian rekursu humanu hodi responde ba ejijensia sira ne’e.
“Esforsu an atu prepara rekursu humanu no material ne’ebe presiza iha nivel hotu, liu –liu iha postu saude to’o ospital nasional no kolabora ho parseirus nasional no internasional atu promove politika no intervensaun bele proteje komunidade husi kankru,” Lobo hatete.
