Prezidente Asian Federation Against involuntary Disappearance (AFAD), Mugiyanto, konsidera estadu Timor-Leste ho Republika Indonezia (RI) viola direitu vitima no familia vitima husi violasaun direitus humanus ne’ebe akontese iha Timor-Leste iha pasadu.
Tanba tuir nia, vitimas no familia la hetan sira nia direitu ba informasaun, justisa no lia los inklui mos rekoperasaun.
Nudar prezidente husi organizasaun sosiedade sivil ne’ebe servisu iha area direitus humanus nian, sente triste tebes tanba governu rua ne’e laiha seriadade atu resolve problema violasaun direitus humanus ne’ebe akontese iha Timor-Leste (TL) durante 24 anos.
Nia dehan, ema lakon ho forsadu ne’e violasaun direitus humanus ne’ebe bo’ot no uniku, to’o ohin loron familia vitima sira sei moris ho kanek ne’ebe iha, tanba sira seidauk hetan justisa ne’ebe justu ba sira.
“Ema ne’ebe vitima sai vitima tan, bainhira sira nia direitu atu hetan justisa no lia los ne’ebe justu la hakonu husi estadu,” ativista Mugiyanto hateten, hafoin partisipa enkontru publiku ne’ebe organiza husi Asosiasaun HAK iha Salaun Ministeriu Negosiu Estrangeirus e Koperasaun, Pantai Kelapa Dili.
Nia rekonese, katak ekonomia Timor-Leste sei dependensia ba Indonezia, maibe laiha negosiasaun kona ba justisa, nudar estadu de direitu iha obrigasaun atu fo justisa ne’ebe justu ba nia povu no governu Indonezia tenke responsabiliza violasaun ne’ebe sira komete.
Nia mos preokupa, tanba governu Indonezia la preokupa liu ho moris familia vitimas violasaun direitus humanus iha Timor-Leste, dada prosesu ne’e tarde liu no mos laiha komitmentu politika ne’ebe forte ba asuntu ne’e.
Tanba ne’e, nia husu ba sosiedade sivil sira hotu ne’ebe iha Timor –Leste nune’e mos iha Indonezia, atu esforsu maka’as hodi bolu nafatin atensaun ba governu rua ne’e, tanba kestaun sira hanesan ne’e governu so halo bainhira sosiedade sivil sira hakilar beibeik.
Entretantu, Jose Luis Oliveira, nudar ativista direitus humanus, nia konsidera kazu ema lakon ho forsadu ne’e violasaun direitus humanus kontinuadu, liu –liu aspeitu informasaun sira ne’ebe relasiona ho ema lakon, instituisaun estadu taka ba familia vitima no vitima sira.
Tuir nia, autor violasaun direitus humanus la’os deit husi Indonezia, maibe mos Timor-Leste rasik.
“Husi perspetiva direitus humanus, ita hare autor ba aktu ne’e kompete ona Timor-Leste, tanba violasaun direitus humanus ne’e kontinuadu, bainhira familia vitima sira seidauk hetan informasaun kona ba sira nia familia lakon, signifika katak sira nia direitu viola nafatin, uluk ema Indonezia mak viola, maibe agoara ita mak viola fali,” ativista direitus humanus ne’e hateten.
