Programa Miss Turismu ne’ebe foin lalais hala’o iha rai laran, tuir Prezidente Grupu Feto Parlamentar (GMPTL), Deputada Josefa Alvares Pereira Soares, katak Ministeriu Turismu troka vistidu deit, mas lolos ne’e Miss Timor.
Nia dehan, Miss Turismu ho Miss Timor hanesan deit, laiha diferensia “ Hanesan ema ida karik naran Maria, orsida nia hatais vistidu kor de roza no orsida hatais vistidu kor ajul, mas nia Maria nafatin,” Prezidente GMPTL, Deputada Soares dehan, iha Parlamentu Nasional, Dili.
Deputada ne’e la preokupa kuandu promove area turismu iha Timor-Leste, so ke problema mak durante ne’e programa prioridade Ministeriu Turismu (MT) nian kuaze ke laiha.
“Promove turismu ne’e laiha problema ida, ne’e dever Ministeriu Turismu ninian, maibe durante ne’e prioridade Ministeriu Turismu nian mak ida ne’ebe los,ita presiza hatene,” Deputada ne’e husu.
Alem de ne’e, nia mos konsidera MT laiha preparasaun ne’ebe diak ba iha eventu Miss Turismu ne’e, tanba kontestante sira balun la hatene Ministru nia naran.
“Hau lamenta la halimar, ema ida atu sai Miss Timor presiza preparasaun ne’ebe mak diak,” Prezidente GMPTL ne’e lamenta.
Tanba ne’e nia husu ba Ministru Turismu, atu klarifika ezekusaun Orsamentu Jeral 2013 nian ne’ebe aloka ba MT , ezekuta ona ba programa saida?.
“Ita haree fatin turistiku sira, nia la promove ate agora nia la hadia, maibe haree uluk ba Miss Turismu,” Deputada Soares lamenta.
Preokupasaun hanesan hato’o mos husi Deputada Jacinta Abu-Cau Pereira, katak laiha diferente entre Miss Turismu ho Miss Timor, tanba buat rua ne’e ho intensaun atu promove talent jovens feto nian.
Nia dehan, agora seidauk nesesariu atu hala’o eventu ida ne’e maibe iha future no tenke iha preparasaun ne’ebe diak.
“Ita tenke identifika, hadia fatin sira ne’e para bele atrai turista mai Timor , aumenta reseitas ba ita nia nasaun,”nia dehan.
Nia mos lamenta ho programa Miss Turismu ne’ebe hala’o tiha ne’e, tanba MT la halo konsultasaun ho Komisaun D (ekonomia no dezenvolvementu).
“Ami rasik laiha konesementu, ami akompanha deit iha televisaun no mos horseik lokraik mak ami simu telefone husi Diretor Jeral Turismu ninian, katak ohin lokraik tuku 2:00 atu hato’o palestra ba Miss Turismu ne’e, maibe hau labele partisipa, tanba iha eventu seluk,” Prezidente Komisaun D ne’e dehan.
“Ita hein deit ba futuru nia bele fo reseitas ba ita nia nasaun ga la’e,” nia dehan.
Iha sorin seluk Diretora Rede Feto, Yacinta Luzinha mos kontra programa Miss Turismu ne’e, tanba iha prioridade barak mak MT tenke fo atensaun uluk.
Nia dehan, programa prioridade ne’ebe MT presiza tau atensaun, mak hanesan hadia estrada ba foho Ramelau,Com ba Ilha Jaco, Lospalos, bee manas Marobo iha Bobonaro no fatin seluk, atu nune’e bele fasilita turista sira no bele fo rendimentu ekonomia ba komunidade no ba nasaun.
“Orsamentu governu nian labele uja ba hala’o atividade eventual hanesan ne’e, tenke uja tuir nesesidade urjente liu no presiza tau matan ba kestaun mal nutrisaun,mortalidade inan no oan,violensia domestika no seluk tan ne’ebe feto sira sei infrenta,” nia dehan.
Programa Miss Turismu, nia dehan, ne’e la refleta ba politika liberta povu husi ki’ak no mukit e mos programa ne’e la’os programa saudavel no la sustentavel ba feto sira.
“ Programa ne’e laiha benefisiu no impaktu pozitivu ba feto joven sira, maibe haforsa liu tan ba esplorasaun sexual ba feto foinsae sira,” nia dehan.
Tanba ne’e tuir nia, programa ne’e sei perigu bo’ot ida ba Miss Turismu rasik, tanba sei infrenta tentasaun asediu sexual,esplorasaun no interese ho formas oi-oin ne’ebe prejudika ba vida futuru.
Hatan ba kestaun ne’e, Ministru Turismu, Francisco Kalbuady Lay, katak ne’e direitu ema ida-idak nian atu koalia.
“Husik, ne’e ema nia direitu atu koalia saida deit,” Ministru Lay hatan.
