Ministeriu Edukasaun liu husi Diresaun Ensino Rekorente deklara katak to’o ohin loron populasaun Timor-Leste hamutuk 204 mil 643 mak livre ona husi analfabetismu.
“Programa ne’e importante tanba atu bele alerta konsiensia umana hanesan sidadaun atu sai elementu ne’ebe ativu iha servisu dezenvolvimentu sosiedade atravesa husi aktividade ekonomika,sosiais no aktividade sira seluk ne’ebe mak bele ajuda,”dehan Ministru Edukasaun Bendito Freitas, hafoin komemora Loron Internasional ba Analfabetismu iha Timor-Leste (10/09/2013).
Ministru Freitas realsa katak sidadaun atu partsipa iha prosesu dezenvolvimentu tenki hatene pelo menus hatene hakerek, le’e no sura.
Minstro haktuir katak edukasaun laos liu husi edukasaun formal deit maibe mos edukasaun rekorente mos importante tebes oinsa bele eleva komunidade sira nia literasia.
“Uluk sira iha nakukun laran ne’e sira bele transforma’an bele hatene le’e,hatene hakerek, no hatene konta matematika bazika,” Ministro Freitas katak.
Iha eventu hanesan, Daniel Lemos, reprezentante Asesor Cuba ninian iha nia diskursu hato’o katak Governu Cuba prontu apoiu nafatin ba Governu Timor-Leste atu dezenvolve hamenus tan iliterasia iha rai laran.
“Ami prontu nafatin apoiu povu no rai doben Timor-Leste iha area edukasaun no saude ninian,” reprezentante Daniel katak.
Nia realsa katak,Governu Cuba sente kontenti tebe-tebes servisu hamutuk Governu Timor-Lestse hodi prepara rekursu humanus ba Timor-Leste .
Maske iha eventu ne’e Ministro Freitas hatoo nia esperansa boot ba program literasia ne’e, peskizadora ida hosi Universidade Nasional Timor-Lorosa’e (UNTL), Zelia Fernandes, hatete katak durante nia observasaun iha terenu katak buat barak mak lao la los tanbaatensaun husi governu ba implementasaun programa literasia nian ladun masimu.
Peskizadora ne’e afirma katakproblema ne’ebe mak durante ne’e lao iha terenu mak tanba governu la tau atensau ba servisu koordenador programa iha distritu no sub distritu, no ba asesores sirano monitorasaun ba programa ne’e la sufisiente.
“Tuir ami nia observasaun difikuldade ne’ebe mak sira hasoru mak ne’e, distansia husi suku ida ba suku seluk do’ok tebe-tebes kada vezsira ba deit ho motor bebek difikulta ba sira nia servisu monitorizasaun,” Peskizadora Fernandes esplika.
Nia realsa tan katak,koordenador subdistritu sira esforsu a’an teb-tebes maske salariu ne’ebe mak minimu.
“Dalaruma sira nia subsidiu mos tarde para mate to’o fulan rua tolu mak foin simu dala ida.”
Programa analfabetijasaun komesa hahu iha tinan 2000 ne’ebe koopera ho Governu Cubano mos UNESCO.
