Prevalénsia Moras Hepatitis Aumenta Aas Iha Timor-Leste

0
288

Vise-Ministru Saúde Fortalesementu Institusionál, José dos Reis Magno, informa prevalénsia moras hepatitis, liu-liu hepatitis B no C, aumenta aas beibeik, tanba iha tinan 2021, relatóriu hatudu deteta pasiente pozitivu hepatitis B hamutuk na’in 3041 no hepatitis C iha na’in 91, no iha tinan 2022, hepatitis B sa’e ba 1079 no hepatitis C iha 32 kazu.

Vise-Ministru Saúde Fortalesementu Institusionál, José dos Reis Magno, informa prevalénsia moras hepatitis, liu-liu hepatitis B no C, aumenta aas beibeik.

Nia dehan dadus estatístika ne’e hanesan xamada ida ba governu, atu bele fó prioridade mós ba programa hepatitis nian, liu-liu haforsa atividade edukasaun prevensaun nian no kobertura vasinasaun hepatitis B, reforsa sistema servisu diagnóstika no halo espansaun tratamentu hepatitis iha territóriu tomak, tanba dadaun ne’e tratamentu konsentra de’it iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV), iha kaptial Dili, no vasinasaun sei foku liuba bebé foin moris no komunidade grupu risku sira.

“Buat hotu-hotu, ita labele halo iha tempu ida, ita haree mós ba ita-nia forsa sira. Maibé ba oin ita sei halo esforsu tanba ita haree prevalénsia moras ne’e agora makas loos, entaun ita presiza tau atensaun hanesan mós programa sira seluk,” nia hateten hafoin partisipa workshop loron mundial hepatitis nian ho tema moris ida aten ida, iha Salaun Suai Timor Plaza Comoro, Díli.

Nia hateten governu iha ona planu atu eleva kapasidade unidade banku raan, iha HNGV, atu bele halo diagnóstika di’ak liutan ba moras hepatitis. No orienta diresaun relevante sira atu koordena ho médiku espesialista sira halo kunatifikasaun ba medikamentu no reajente hodi bele halo akizasaun, tanba aimoruk ne’e tama iha lista espesialidade nian, ne’ebé nia kustu mós bo’ot.

Entretantu, Diretora Ezekutiva Organizasaun Estrela Plus, Ines Lopes hateten planu estratéjiku moras Hepatitis nian di’ak tanba fó prioridade ba komunidade risku hanesan ema moris ho HIV/SIDA, grupu uniforme sira, profesionál saúde, mane seksu mane, ema servisu seksu komersial sira atu halo screening, vasinasaun no tratamentu. Maibé servisu ida-ne’e sei konsentra liu iha nasionál.

“Observasaun ne’ebé ami haree intervensaun ba iha programa sei limitadu loos, iha Díli de’it, la kobre Timor-Leste laran tomak. Espera ministériu bele fó importánsia ba programa hepatitis, tanba kazu aumenta aas no ita rona rasik moras hepatitis fasil liu oho no transmite ba ema kompara ho HIV, entau ita tenke fó prioridade ba ema hotu atu komprende lalaok moras ne’e no prevensaun sira,” nia hateten.

Nia hateten kada tinan iha loron 28 fulan Jullu, mundu inklui Timor-Leste selebra loron mundial hepatitis ho objetivu ida atu hasa’e konsiénsia ema hotu nian, liu-liu ukun nain sira katak moras ne’e ameasa ba saúde públika no tenke iha asaun konkretu atu responde.

Iha parte seluk, Reprezentante Organizasaun Mundial Saúde (OMS), Dr. Arvind Mathur hateten moras hepatitis sai problema saúde públika iha mundu, tanba lorloron ema nain 3,000 mate no lorloron hetan infesaun foun ba hepatitis B no C hamutuk 8,000.

“Lorloron ita-nia aten bele hala’o liu 500 funsaun importante hodi mantein ita bele moris nafatin. Tan ne’e mak importante tebes atu fó prioridade ba ita-nia aten nia saúde no hatene ita-nia estatutu hepatitis mós importante,” nia hateten.

Nia hateten OMS iha komprimisiu atu apoia Timor-Leste, hodi uza instrumentu efetivu hasoru hepatitis liuhusi teste no tratamentu inklui dezenvolve ona planu estratéjiku HIV/SIDA, Hepatitis, STI períodu 2022-2026 no propoin matadalan nasionál kona-ba hepatitis B no C, ne’ebé sei dezenvolve ho apoia tékniku no finanseiru husi OMS.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!