Sekretario Jeral, Comisaun Nasional Ao Combate HIV/SIDA Timor –Leste (CNCS-TL), Daniel Marçal, hateten edukasaun prevensaun mak hanesan xave hodi kombate moras HIV/SIDA iha rai laran ne’ebe nia numeru kada tinan aumenta.
Tanba bainhira sosiedade sira iha informasaun ne’ebe klaru, Marcal dehan, sira bele prevene an husi moras ida ne’e.
“Moras ida ne’e labele kura no ema hotu iha risku ba moras ne’e kuandu laiha informasaun sufsiente ba sira,” SekJer CNCS-TL ne’e hateten, iha kampanha prevensaun moras HIV/SIDA, iha Merkadu Hali Laran, Dili.
Tanba ne’e kampanha prevensaun ne’e sei kontinua hala’o iha fatin publiku sira ne’ebe fasil ba komunidade sira atu partisipa, hanesan iha area Cristo Re’i, jardin Largo, merkadu sira inklui iha area fronteiras, nune’e komunidades iha konesementu kona ba moras ne’e no prevene an.
“Tuir dadus ne’ebe relata, afetadu maioria ema jovens sira,” nia dehan.
Hahu iha tinan 2003 to’o 2013, nia hateten, Ministerio Saude liu husi Voluntary Counselling Confidential Testing (VCCT) identifika ona ema na’in 408 mak pozitivu da’et virus HIV/SIDA.
Husi numeru ne’e, nia hateten, iha balun mate ona, balun seluk halo tratamentu maibe balun mos sei livre hela iha komunidade sira nia le’et.
Iha fatin hanesan, Prezidente Komisaun F (saude, edukasaun, igualidade, veteranus), Deputadu Virgilio da Costa Hornai, konkorda, katak laiha dalan seluk atu kombate HIV/SIDA, so ho deit hasa’e konesementu komunidade nian.
Deputada husi bankada PD ne’e, mos husu ba komisaun atu kontinua halo sosializasaun infromasaun ba jovens, liu –liu eskola sira tanba situasaun real agora joven mak risku bo’ot liu.
“Ba eskola sira atu transforma informasaun sira ne’e ba joven sira, tanba ema dehan tren ida seksu livre ne’e ita nia joven sira mak mai ho fenomena moris livre relasaun seksual,” Deputadu Hornai sujere.
Nia mos promete, katak sei esforsu atu koordena ho Ministerio Edukasaun hodi hatama mos materia kona ba prevensaun HIV/SIDA ba iha materia aprendizajen ensino nian, nune’e joven sira bele iha konesementu no prevene an husi moras ida ne’e.
Entretantu Administrador sub-distritu Vera Cruz, Mateus Gomes, hateten sira prontu atu kolabora ho CNCS-TL hodi fahe informasaun ba komunidade sira, hodi prevene an husi virus hamate ne’e.
“Hanesan administrasaun sub-distritu ami sempre fo apoiu sira hanesan ne’e nune’e bele redus ita nia moras ne’ebe prigu tebes ba komunidade sira,” dehan Gomes.
Iha oportunidade ne’e mos lideransa distritu ne’e husu ba komunidade tomak atu labele halo diskriminasaun ba afetado HIV/SIDA sira ne’ebe iha komunidade nia le’et, tanba sira presiza apoiu moral atu luta hasoru moras ne’ebe sira sofre.
