Atu hetan Justisa no respeitu ba Direitus humano no hametin paz iha Timor-Leste presiza politka ne’ebe la kria divizaun fahe malu iha sosiadade nia laran no la husik hamoho deit enerjia no esforsu atu halo desenvolvimentu nasional no konstrusaun de Estadu inklui atu hari no hametin paz iha rai laran.
“Hau la kole atu apela ba no bei-beik ba grupo Parlamentar sira hotu atu pondera aprovasaun amnistia jeral ida atu nune’e ita nia maun alin rihun barak ne’ebe sei hela iha Indonesia sente seguru atu fila hikas mai rai doben Timor-Leste,” hateten Prezidente da Republika Jose Ramos Horta, durante serimonia komemorasaun Loron Independensia iha semana kotuk (28/11) iha Palasio Prezidensial Aitarak Laran, Dili.
Tuir PR Ramos Horta katak iha mos sala ka falhansu tanba la konsege aprova lei amnistia ba krime sira komete desde 1974.
“Iha incontru barak hau konvoka, partisipante sira hatudu sira nia konkordansia hodi kria lei amnistia ida, maibe, seidauk iha esforsu komun atu aprezenta projetu lei ida atu bele diskuti hamutuk kona ba kestau importante ida ne’e,” hateten tan Prezidente Ramos Horta.
Alende ne’e Presidente mos husu ba lider partidario hotu no grupo Parlamentar sira atu bele fo konsiderasaun as hodi bele iha lei amnistia ida ke tama ona ha vigor fulan maio 2012 ,atu nune’e sira ne’ebe sei hela iha lista mean bele fila hikas mai hamutuk ho ita hodi celebra ita nia aniversario independensia Republika Demokratika Timor-Leste.
Tuir Secretario Jeral Partidu FRETILIN Marii Alkatiri katak assuntu Timoroan iha parte Oeste Timor fila fali mai Timor-Leste komplikadu teb tebes no presiza hare lolos nusa mak bele konsidera ida ne’e tanba dalan diak liu ba sira mak mai hasoru justisa no hetan julgamentu depois hotu tenki buka solusaun.
SJ Alkatiri hateten tenki buka dalan ida para sira bele fila fali mai sira nia rai ne’e sira nia direitu maibe kona ba Amnestia, balun la involve iha krime ne’e duni la presiza aministia maibe balun komete krimi kontra humanidade, krime de guera, no amnestia labele fo fiar ba hirak ne’e selai lei ne’e sei labele funsiona.
“Sira bele mai hela iha Timor, sira sai husi Timor ema kaer sira sira. Bele fila mai sira nia rai. Kuando sai Timor ba rai seluk ema bele kaer sira nafatin tamba ida ne’e hanesan akuzaun internasional,” hateten SJ Alkatiri.
Entertantu Membru Parlamentu Nasional Deputada Carmelita Monis hateten katak sidadaun Timoroan ne’ebe mak hela iha Kupang no Atambua (Timor Oeste) hakarak fila mai Timor-Leste iha posibilidade atu fila mai tamba lei kodigu penal garante maibe importante mak ba sira ne’ebe mak uluk komete krime tenki resposabilidade.
“Sira iha posibilidade atu fila mai tamba sira ema Timoroan ne’e mak politika governu halo rekonsilasaun ne’e,’’ hateten Deputada Monis. “Ida ne’ebe mak la komete krime tamba nia politika deit, nia hakarak hili opsaun ida hakarak Autonomia deit maibe la komete krime nia bele moris iha Timor hanesan sidadaun bai bain.
