Bazeia ba dadus ne’ebe iha, Ministeriu Saude (MS) identifika 20% inan isin rua sira la halo konsulta iha Fasilidade Saude tanba hela do’ok.
“Tanba sira hela do’ok husi fasilidade saude, laiha transporte no inan sira mos dala ruma seidauk hetan konesementu ne’ebe diak importansia husi konsulta iha ospital, ida ne’e mak halo inan sira ne’e la ba konsulta iha fasilidade saude banhira sira isin rua,” informa Diretora Nasional Saude Comunitaria MS, Isabel M. Gomes, semana kotuk iha Kaikoli, Dili.
Tuir nia, impaktu bainhira inan isin rua la ba ospital mak sira sei hetan riksu bo’ot bainhira atu partus.
“Inan ne’e la hatene nia kondisaun durante isin rua ne’e diak ka lae, inan ne’e mos la hetan imunizasaun no l asimu aimoruk aumenta ran, ida ne’e perigu ba sira wainhira tuur ahi, bele hetan susar, dala ruma labarik ninia plasenta atu moris ne’e susar,” nia katak.
Ni a hatutan, iha 2010 iha 80% inan isin rua ba konsulta iha fasilidade saude maibe 20 % mak la ba halo konsulta iha fasilidade saude tanba inan sira seidauk iha konesementuida nebe mak diak husi imortansia mai konsulta ne’e.
Kona-ba inan sira ne’e rutina ful-fulan halo konsulta, nia sei la hetan susar bainhira partus tanb aparteira sira sempre fo hatene ba sira kona-ba sira nia kondisaun no labarik ni akondisaun, e alende ne’e inan sira mos simu imunizasaun tetanus toksoit, liu-liu ba bebe ne’ebe iha inan nia knotak,” nia afirma.
Kona-na inan sira ne’ebe iha area rurais, MS kria ona programa SISCA iha suku-suku to’o iha aldeia atu fo asesu saude ba komunidade tomak inklui inan isin rua sira.
Iha parte seluk Graciete Paula Ximenes Sarmento , hanesan inan ida husu ba feto maluk sira ne’ebe isin rua tenke halo konsulta iha fasilidade saude ne’ebe besik nune’e labele hetan susar bainhira tur ahi.
Tuir nia,inan sira ne’ebe la ba konsulta iha ospital tanba balun hela do’ok husi fasilidade saude, liu-liu iha area remotas sira.
Tanba ne’e governu liu husi MS presiza fo atensaun ba kestaun ne’e, nune’e bele minimize numeru mortalidade inan no oan.
