Quarta, Novembro 25, 2020
Total visitors: 536834

Vice Presidente Komisaun Nasional Kankru Susun iha Timor-Leste (KNKS-TL), mediku sirurgia iha Hospital Nasional Guido Valdares (HNGV), Raimundo dos Santos hateten mane mos bele hetan moras kankru susun tanba agora dadaun sira registu pasiente mane nain hat (4) ona.

Vice Presidente KNKS-TL, mediku sirurgia iha HNGV, Raimundo dos Santos hateten mane mos bele hetan moras kankru susun tanba agora dadaun sira registu pasiente mane nain hat (4) ona.

Maske nune’e, nia dehan feto nafatin sai grupo vulneravel liu atu hetan moras kankru susun tanba peskiza sira hatudu 99% kankru susun akontese ba feto no 1% ba mane sira.

“Tinan 10 servisu iha HNGV ba hau nia esperiensia hasoru ema nain hat. Ida husi nain hat ne’e foin halo operasaun iha semana kotuk liu ba, ne’e hatudu katak laos iha literatura deit, maibe realidade mos ita hasoru kankru susun akontese mos ba mane iha Timor,” nia hateten bainhira sai orador iha atividade sensibilizasaun kankru susun ba organizasaun feto sira iha salaun Fundasaun Alola Mascarinhas, Dili.

Nia dehan, kankru iha oin rua mak kankru gynak (ginak) katak moris iha fatin ida iha ne’e deit la daet ba fatin seluk, no kankru maligno (ganas) ne’e iha forsa atu daet ba fatin seluk tanba ne’e dala barak halo ema mate.

Nia hatutan, kankru susun ne’e tipu kankru ida ne’ebe oho ema, liu-liu feto sira barak liu iha mundu, no to’o agora seidauk hatene nia kauza. Maibe iha fator risku ne’ebe kontribui ba hamosu kankru susun ba ema ida.

Nia haktuir fator risku iha kategoria rua mak ida labele kontrola hanesan seksu katak feto risku a’as liu, idade no jerasaun iha ema ruma hetan no mate tanba kankru susun. No fator ne’ebe bele kontrola mak estilu vida hanesan dieta la saúdavel, fuma, hemu no lahalo atividade fisiku.

Nia informa, kankru susun ne’ebe detekta sedu no tratamentu kompletu hanesan halo operasaun kontinua kemoterapia, radioterapia garantia vida moris tempu naruk, maibe ida ne’ebe detekta tarde no tratamentu la apropriadu ema bele mate lalais tanba selula kankru nian daet ona ba orgaun hotu.

Tuir dadus HNGV iha tinan 2015 to’o 2020, fulan Setembru konsegue registu pasiente kankru susun hamutuk nain 360 inklui mane nain hat. No husi numeru ne’e 80% mate tanba tarde halo aprezentasaun ba profesionais saúde.

Entretantu, joventude Micaela Gusmao hateten durante ne’e hatene kankru susun ne’e akontese ba feto sira deit, maibe dadus rai laran hatudu mane balun mos hetan moras ida ne’e.

“Ema hotu presiza hetan informasaun apropriadu husi fonte kredivel sira hanesan ne’e atu bele loke ema nia hanoin hodi kontribui ba prevensaun no deteksaun sedu hodi salva vida,” nia hateten.

Iha parte seluk, Diretora Ezekutiva Fundasaun Alola, Maria Imaculada Guterres hateten sira iha komitmentu atu servisu hamutuk parseiru sira halo sensibilizasaun ba komunidade tantu feto no mane kona ba prevensaun, sinais, no tratamentu ba moras kankru susun atu prevene no halo deteksaun sedu ba aan tanba dadus hatudu 50% pasiente ne’ebe aprezenta aan ho estadiu avansadu katak labele ona salva vida.

“Kankru susun laos deit feto sira mak hetan, maibe mane mos hetan kankru susun tanba ami nia pasiente ne’ebe ami halo referral ba hospital iha mos mane ida ne’ebe ami halo referral ba hospital no konfirmadu positive kankru susun,” nia hateten.

Nia dehan, hahu tinan 2014 to’o agora ema nain 3,389 resin mak hetan ona informasaun direta husi sira kona ba prevensaun, sinais no tratamentu kankru susun liu husi atividade seminario, sensibilizasaun no workshop sira.

E-mail Subscription

Enter your email address:

Follow us on Twitter

  • House Banner Side Bar 02
  • House Add Side Banner 04