Quinta, Dezembro 08, 2022
Total visitors: 692025

Centro Nacional Chega (CNC) no Konsellu Imprensa (CI) hamutuk ho autoridade Munisípiu Bobonaru iha ona planu konkretu atu dezenvolve postu administrativu Balibo sai fatin destinasaun turistíka istóriku ne’ebé atrativu ba merkadu nasionál no internasionál.

Xefe Departamentu Peskiza Istóriku, iha CNC nian, Nolasco Mendes hateten tinan ida ne’e 2022, hahú uluk ho konstrusaun monumentu no jardin liberdade, ne’ebé lokaliza iha Balibo fort hotel and Museum oin.

Xefe Departamentu Peskiza Istóriku, iha CNC nian, Nolasco Mendes hateten tinan ida ne’e 2022, hahú uluk ho konstrusaun monumentu no jardin liberdade, ne’ebé lokaliza iha Balibo fort hotel and Museum oin.

“Monumentu ida ne’e nia objetivu atu fó rekoñesimentu ba sobrevivente sira no vítima funu nian, liu-liu Bobonaro oan tomak ne’ebé fó nia vida ba independénsia,” nia hateten bainhira partisipa iha serimónia fatuk dahuluk ba monumentu iha Balibo.

Nia dehan filosofia monumentu ne’e iha metru tolu, ne’ebé fahe ba metru idaidak reprezenta frente tolu mak frente armada, frente diplomasia no frente klandestina. No monumentu ne’e iha eskada tolu ne’ebé reprezenta sekuénsia kolonializmu Portugés, Japanes no Indonézia.

“Monumentu ne’e tau naran liberdade tanba husi ema sira ne’e hotu nia sakrifisiu mak povu hetan liberdade. Liberdade ba independénsia, liberdade asesu ba informasaun, asesu edukasaun, asesu saúde no liberdade opasaun polítika,” Nolasco hateten.

Nia hatutan iha monumentu nia lolon sei hakerek hotu Bobonaro oan sira ne’ebé mate ba rai ida ne’e nia naran atu família sira bele sunu lilin no tau aifunan.

Nia haktuir prosesu konstrusaun fisiku ba monumentu no jardin liberdade sei hahú iha fulan Novembru no remata iha fulan Dezembru tinan 2022. No sira mós kontinua halo identifikasaun ba situ istóriku seluk iha Balibo.

Iha parte seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Ernesto de Oliveira Barreto hateten postu administrativu Balibo nudar fatin istóriku ba luta libertasaun nasionál, tanba iha rai Balibo akontese deklarsaun integrasaun Timor-Leste ho Indonézia no iha fatin ne’e militar Indonézia oho jornalista estranjeiru na’in-lima iha tinan 1975.

“Hanesan prezidente autoridade ami iha planu, maibé planu ami-nian sei limite. Karik tinan 2023, tama ba poder lokál ami-nia orsamentu bo’ot oituan ha’u sei tau prioridade ba dezenvolve Balibo tanba ita temi tarjédia Balibo Five la’ós tur temi de’it, maibé liuhusi funu naruk ida jornalista nain lima fó vida ba rai ida ne’e,” nia hateten.

Nia hateten rai Balibo nia naran ema hotu hatene tanba ne’e hakarak lakohi governu tenke dezenvolve iha parte infrastrutura bázika sira no dezenvolve sitiu turistíku sira atu atrai ema vizita Balibo.

Nia informa munisipiu Bobonaro iha pontu interese barak hanesan bee manas Marobo, tasi ibun Atabae, Ponte Portugues iha Balibo, Ailaran lulik iha Balibo, Foho Leolako, Mota Picigi iha Lolotoe, Blacun Waterfall iha Marobo.